Σβ. Τιχανόβσκαγια: «Ο Λουκασένκο πυροβόλησε το πόδι του με την αεροπειρατεία»

Μίλησα με την Σβετλάνα Τιχανόβσκαγια λίγο πριν τη συμμετοχή της στο Athens Democracy Forum αυτή την εβδομάδα. Η επικεφαλής της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας θεωρεί ότι ο Λουκασένκο δεν περίμενε τέτοια αντίδραση της Ε.Ε. εξαιτίας της κινηματογραφικής απαγωγής Προτασέβιτς. Ακόμα δεν πιστεύει ότι θα γίνει «ενοποίηση» της Ρωσίας με τη Λευκορωσία ενώ περιμένει από τη Δύση να συνεχίσει τον πολιτικό αποκλεισμό του λευκορώσου δικτάτορα. 

Η Σβετλάνα Τιχανόβσκαγια θα μπορούσε να βρίσκεται στη θέση του λευκορώσου δημοσιογράφου Ρομάν Προτασέβιτς, ο οποίος απήχθη από το καθεστώς Λουκασένκο μετά την αναγκαστική προσγείωση στο Μινσκ του αεροπλάνου της Ryanair που πετούσε από την Αθήνα – Βίλνιους στις 23 Μαΐου. Ο Προτασέβιτς είχε βρεθεί στη χώρα μας με αφορμή τη συμμετοχή της Τιχανόβσκαγια στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών όταν – στην επιστροφή – οι Αρχές της Λευκορωσίας υποχρέωσαν σε αναγκαστική προσγείωση το αεροπλάνο και τον συνέλαβαν. Αυτό το ακραίο περιστατικό έστρεψε τα βλέμματα της παγκόσμιας κοινότητας στη Λευκορωσία και στο καθεστώς του Αλεξάντρ Λουκασένκο. Εχοντας ουσιαστικά χάσει τις εκλογές το καλοκαίρι του 2020, ο Λουκασένκο αιματοκύλισε τη χώρα του για να παραμείνει στην εξουσία, ενώ βασικά του στηρίγματα ήταν και παραμένουν η ακραία αστυνομική αυθαιρεσία και το Κρεμλίνο.

Μετά το περιστατικό με την πτήση της Ryanair απαγορεύτηκαν οι πτήσεις πάνω από τη Λευκορωσία. ΕΕ και άλλες δυτικές χώρες επέβαλαν σκληρές κυρώσεις, ενώ η διεθνής κοινότητα ανέπτυξε συνεργασία με τις δημοκρατικές δυνάμεις της Λευκορωσίας, κυρίως άτομα από την αντιπολίτευση, τα οποία έχουν καταφύγει στο εξωτερικό και από εκεί συντονίζουν τον αγώνα τους κατά του καθεστώτος. Πιο προβεβλημένη φιγούρα αυτών είναι η Σβετλάνα Τιχανόβσκαγια, η οποία ξαναβρέθηκε αυτές τις ημέρες στην Αθήνα, προκειμένου να συμμετάσχει στο Athens Democracy Forum.  Πώς μπορεί όμως η ΕΕ και άλλες χώρες να πολεμήσουν με τη δικτατορία χωρίς να επέμβουν στα εσωτερικά της χώρας; 

Μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», η Τιχανόβσκαγια εκτιμά ότι αυτό μπορεί να γίνει με κυρώσεις και με διεθνή πολιτική απομόνωση του δικτάτορα, κάτι που – όπως λέει – μέχρι στιγμής κάνουν με συνέπεια χώρες της Δύσης. «Ορισμένες επιχειρήσεις που θεωρούνται “πορτοφόλια” του Λουκασένκο ήρθαν σε επαφή μαζί μας για να ρωτήσουν πώς μπορούν να βγουν από τις κυρώσεις. Δεν μπορούν πλέον να λειτουργήσουν σε τέτοιες συνθήκες και ούτε θέλουν να μοιραστούν την ευθύνη για τις αποφάσεις του Λουκασένκο. Παρόμοια κατάσταση επικρατεί και στα υπουργεία, ενώ υπάρχει έντονος αναβρασμός στην κοινωνία. Οσο και να θέλει με τις δηλώσεις του το καθεστώς Λουκασένκο να πείσει ότι οι κυρώσεις δεν το ακουμπούν, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ότι δεν είναι καθόλου έτσι τα πράγματα» μας λέει η 39χρονη επικεφαλής της λευκορωσικής αντιπολίτευσης. «Ο Λουκασένκο πυροβόλησε το πόδι του» μας λέει η ίδια, αναφερόμενη στην απόφαση του δικτάτορα να προσγειώσει το αεροπλάνο στις 23 Μαΐου. 

Η Σβετλάνα Τιχανόβσκαγια θεωρεί ότι τα προβλήματα που έχει το καθεστώς Λουκασένκο εξαιτίας των κυρώσεων τον αναγκάζουν να ψάχνει διακαώς να επανακτήσει την επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Χωρίς ωστόσο να είναι διατεθειμένος να εγκαταλείψει την εξουσία. «Μετά την αεροπειρατεία ακολούθησε η μεταναστευτική κρίση (σ.σ.: το καθεστώς Λουκασένκο στέλνει μέσα από τα σύνορά του μετανάστες και πρόσφυγες από την Ασία και την Αφρική προς τις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία). Αφενός πρόκειται για ενός είδους “εκδίκηση”, αφετέρου το Μεταναστευτικό είναι μια προσπάθεια να εξαναγκάσει την ΕΕ σε διάλογο. “Ας λύσουμε αυτό το πρόβλημα που αφορά την ασφάλεια της ΕΕ και ας ξεχάσουμε τι γίνεται μέσα στην ίδια τη χώρα, παρακάμπτοντας τη δημοκρατική κοινωνία”. Αυτό είναι το μήνυμα που προσπαθεί να στείλει ο Λουκασένκο στην Ευρώπη» εκτιμά η Τιχανόβσκαγια.

Αν και κατά τη διάρκεια της συζήτησής μας αποφεύγει τις κατηγορητικές δηλώσεις κατά του Κρεμλίνου, παραδέχεται ότι το καθεστώς Λουκασένκο δεν θα μπορούσε να κρατηθεί χωρίς τη στήριξη της Μόσχας. Οχι μόνον εξαιτίας της οικονομικής και άλλης βοήθειας που παρέχει, αλλά και επειδή αποτελεί «εγγύηση» του Λουκασένκο απέναντι στους συνομιλητές του εντός της χώρας. «Γι’ αυτό πηγαίνει συνέχεια στη Μόσχα, προκειμένου να δείξει στους πιστούς του ανθρώπους μέσα στη Λευκορωσία ότι το Κρεμλίνο τον στηρίζει. Πρόκειται για μια σημαντική στήριξη για αυτούς» λέει η Τιχανόβσκαγια.

Η επικεφαλής της «αντιπολίτευσης εξωτερικού» της Λευκορωσίας δεν μοιράζεται τις ανησυχίες σχετικά με τις συμφωνίες της 9ης Σεπτεμβρίου μεταξύ του Λουκασένκο και του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Οπως εκτιμά, η πλήρης απορρόφηση της Λευκορωσίας από τη Ρωσία δεν είναι πολύ πιθανή για δύο λόγους: πρώτον, επειδή το ζήτημα της εθνικής ανεξαρτησίας είναι πολύ σημαντικό για τους Λευκορώσους και στην περίπτωση που ο Λουκασένκο προχωρήσει σε κάτι τέτοιο η αντίσταση που θα έχει να περιμένει από τον λαό θα είναι διαρκής και σκληρή, τέτοια που θα καταστήσει ανέφικτο τον έλεγχο της κατάστασης στη χώρα.

Ο δεύτερος λόγος – όπως εκτιμά – έχει να κάνει με την ιδιοσυγκρασία του ίδιου του Λουκασένκο. «Η εξουσία είναι πολύ σημαντική για αυτόν και στην περίπτωση που υπογράψει την τελική σύγκλιση με τη Ρωσία αυτή την εξουσία πρόκειται να τη χάσει. Και για αυτόν κάτι τέτοιο δεν είναι αποδεκτό». Η ίδια ωστόσο βασίζεται και στη στάση των υπόλοιπων χωρών καθώς – όπως λέει – όλες οι συμφωνίες που υπογράφονται από το καθεστώς Λουκασένκο θα πρέπει εξαρχής να θεωρούνται άκυρες. «Ο Λουκασένκο έχασε τη νομιμότητά του μετά τις εκλογές και οποιεσδήποτε συμφωνίες του δεν έχουν καμία νομική ισχύ» λέει, περιμένοντας προφανώς μια αντίστοιχη στάση από τις δημοκρατικές χώρες, όπως τις χαρακτηρίζει.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» στις 2 Οκτωβρίου 2021

Διαβάστε την προηγούμενη συνέντευξη της Σβετλάνα Τιχανόβσκαγια